Eerst de misverstanden uit de weg
Twee dingen die elk jaar opnieuw rondzingen, en allebei niet kloppen:
- "Met 5 vwo mag je naar het hbo." Nee. Voor toelating tot het hbo heb je een havo-, vwo- of mbo 4-diploma nodig. Een overgangsbewijs naar 6 vwo is geen toelatingsbewijs, hoe goed je cijfers ook waren.
- "Als je zakt voor vwo krijg je een havo-diploma." Niet automatisch. Er bestaat geen landelijke omzetregeling. Wel is de havo-route via het vavo er vaak een van één jaar of minder, omdat het ROC vrijstellingen kan geven op basis van je vwo-cijferlijst.
Route 1: de septemberroute (snelste, niet overal)
Sommige universiteiten en hogescholen laten je toch starten als je je diploma alsnog uiterlijk in september kunt overleggen. Dat kan bijvoorbeeld als je maar op één onderdeel bent gezakt en dat direct na de zomer via het vavo herkanst.
- Je moet je op tijd voor de opleiding hebben aangemeld en aan alle andere inschrijfvoorwaarden voldoen (zoals verplichte matching).
- De route geldt niet voor numerus fixus-opleidingen: daar moet je op 31 augustus toelaatbaar zijn.
- Reken op een pittige start: je begint aan je studie terwijl je ook nog examenstof herhaalt.
- Elke instelling heeft eigen voorwaarden en namen voor deze route. Bel of mail de studieadviseur van de opleiding, meteen na de uitslag.
Route 2: als gezakte vwo'er alsnog een havo-diploma
Wil je naar het hbo, dan is een havo-diploma genoeg. Via het vavo kun je als gezakte 6 vwo'er vaak versneld havo-examen doen: het ROC bekijkt je vwo-cijferlijst en bepaalt voor welke vakken je vrijstelling krijgt. In het gunstigste geval hoef je maar een paar vakken te doen en sta je volgend jaar september alsnog in de collegebanken.
Hoe dat werkt met uitbesteding onder de 18, deelcertificaten en de inschrijfdeadlines lees je in vavo en deelcertificaten.
Route 3: vwo overdoen met alleen je onvoldoende vakken
Wil je per se je vwo-diploma (bijvoorbeeld voor een universitaire studie), dan doe je op het vavo alleen de vakken over waarvoor je een onvoldoende had. Je voldoendes blijven staan. Dat is meestal een programma van een beperkt aantal lesuren per week, met ruimte voor een bijbaan of vakken op niveau.
Route 4: mbo 4 en stapelen
Met een vmbo-tl- of havo-achtergrond (en soms als gezakte havist of vwo'er met overgangsbewijs naar het examenjaar) kun je instromen in een mbo 4-opleiding. Met dat diploma kun je daarna naar het hbo. Het duurt langer, maar je studeert praktischer en verdient onderweg vaak al wat. Voor leerlingen die op havo of vwo vooral aan het overleven waren is dit geen stap terug maar een betere ingang.
Vanaf 21: toelatingsonderzoek
Ben je 21 of ouder, dan kun je bij veel hbo- en wo-opleidingen een toelatingsonderzoek doen (ook wel colloquium doctum). Je laat dan per opleiding zien dat je het niveau aankunt, zonder diploma. Voor een 17- of 18-jarige die net is gezakt is dit dus geen optie voor nu, maar het is goed om te weten dat de deur later nooit definitief dicht zit.
Welke route past bij jou?
- Op één klein onderdeel gezakt en je wilt dít jaar starten? Vraag direct na de uitslag bij je opleiding naar de septemberroute en bij het vavo naar een snelle herkansing.
- Hbo is het doel? Overweeg de versnelde havo-route via het vavo in plaats van een heel 6 vwo-jaar overdoen.
- Universiteit is het doel? Doe via het vavo alleen je onvoldoende vakken over en start volgend jaar met een sterker fundament.
- School is op dit moment op? Mbo 4 of een tussenjaar met een plan is eerlijker dan nog een jaar tegen je zin. Lees ook gezakt voor je eindexamen: wat nu?
Veelgestelde vragen
Kan ik met 5 vwo of een overgangsbewijs naar het hbo?
Nee. Voor het hbo heb je een havo-, vwo- of mbo 4-diploma nodig. Een overgangsbewijs naar 6 vwo telt niet.
Wat is de septemberroute precies?
Een regeling bij sommige instellingen waarbij je mag starten als je je diploma alsnog uiterlijk in september binnenhaalt, bijvoorbeeld via een vavo-herkansing direct na de zomer. Niet bij numerus fixus-opleidingen, en de voorwaarden verschillen per instelling.
Krijg ik automatisch een havo-diploma als ik zak voor het vwo?
Nee. Maar via het vavo kun je vaak versneld een havo-diploma halen, met vrijstellingen op basis van je vwo-cijferlijst. Vraag het ROC in je regio wat jouw cijferlijst waard is.
Tellen mijn gehaalde vwo-vakken nog ergens voor mee?
Ja. Voor het opnieuw afleggen van je vwo-examen blijven je voldoendes staan als deelcertificaat, en bij de havo-route kan het vavo op basis van je cijferlijst vrijstellingen geven. Bewaar je cijferlijst dus goed: vrijstellingen worden daarop gebaseerd.