De vier regels op een rij
De Nederlandse slaag-zakregeling werkt met vier regels die tegelijkertijd moeten kloppen. Eén ervan misgaan = gezakt, hoe goed je verder ook bent. We lopen ze één voor één langs.
Regel 1 — gemiddeld 5,5 op het centraal examen
Het gemiddelde van je CE-cijfers (de cijfers van het landelijke examen in mei) moet een 5,5 of hoger zijn. SE-cijfers tellen hier niet mee. Eén lage CE-score kan dus gecompenseerd worden door hogere op andere vakken — als het gemiddelde maar boven de 5,5 uitkomt.
Regel 2 — kernvakkenregel
Voor de kernvakken mag je maximaal één 5 hebben en geen 4 of lager. Op havo zijn de kernvakken: Nederlands en Engels. Op vwo: Nederlands, Engels en wiskunde (welke wiskunde dan ook — A, B, C of D).
Een 4 op een kernvak betekent automatisch gezakt, hoe goed de rest ook is. Twee vijven op de kernvakken: ook gezakt.
Regel 3 — compensatieregeling op de eindlijst
Op de hele eindlijst (inclusief de niet-kernvakken) gelden deze grenzen:
- Alle eindcijfers ≥ 6 → geslaagd op deze regel.
- Eén keer een 5 → mag, maar geen 4 of lager.
- Eén keer een 4 → alleen mits gecompenseerd door een 7 of hoger ergens anders. Dus: één 4 + één 7 = OK. Eén 4 + één 5 + één 7 ≠ OK (te veel onvoldoendes).
- Twee keer een 5 → alleen mits gecompenseerd door een 7 of hoger.
- Drie of meer onvoldoendes → gezakt.
Regel 4 — voldoende voor LO en profielwerkstuk
Je beoordeling voor lichamelijke opvoeding (LO) en het Combinatiecijfer (waar het profielwerkstuk meestal in zit) moet "voldoende" of "goed" zijn. Een onvoldoende daar = gezakt, ook al klopt al het andere.
Voorbeelden
Voorbeeld 1 — geslaagd
Lieke (5 havo) heeft als eindcijfers: Nederlands 7, Engels 6, wiskunde A 5, biologie 6, scheikunde 5, economie 7, maatschappijleer 7, kunst 8. CE-gemiddelde: 5,9.
- Regel 1: CE-gemiddelde 5,9 ✓
- Regel 2: kernvakken (Nederlands, Engels) zijn 7 en 6 ✓
- Regel 3: twee vijven (wiskunde A, scheikunde), gecompenseerd door 7-en en een 8 ✓
- Regel 4: LO en PWS voldoende ✓
Geslaagd.
Voorbeeld 2 — gezakt op de kernvakkenregel
Tom (5 vwo) heeft prima cijfers, maar wiskunde B is een 4. Zelfs als zijn andere cijfers stuk voor stuk 8'en zijn: door regel 2 (geen 4 op een kernvak op vwo) is Tom gezakt.
Voorbeeld 3 — gezakt op de compensatieregeling
Sara heeft drie 5-en en verder allemaal 6-en en 7-en. Ze voldoet aan regel 1, 2 en 4, maar drie onvoldoendes is meer dan de regeling toestaat: gezakt. Eén van die 5-en omhoog tijdens de herkansing kan haar alsnog laten slagen.
Wat als je gezakt dreigt te raken?
Tussen de uitslag van het CE en de definitieve eindlijst zit altijd een herkansingsperiode. Je mag één CE-vak herkansen — de keuze is helemaal aan jou. Tactisch is het meestal slim om óf:
- Het vak met de laagste cijfer te kiezen (grootste verbetermogelijkheid)
- Een kernvak waar je net niet voldoende staat
- Een vak waar je zeker bent dat je flink kunt opkrikken (bv. een vak waarin je SE veel beter was dan CE)
Een herkansing kan je cijfer alleen verhogen, nooit verlagen — het hoogste van CE-1 en CE-herkansing telt.
Cum laude geslaagd
Sinds 2017 is er een officiële cum laude-vermelding. Je krijgt 'em als je gemiddelde eindcijfer een 8,0 of hoger is, met geen 6 of lager voor je kernvakken en eindcijfers, en je combinatiecijfer ≥ 7. De exacte voorwaarden verschillen iets tussen havo en vwo — check je examenreglement.
Veelgestelde vragen
Telt mijn rapport mee voor de slaag-zakregeling?
Nee, alleen je eindlijst — die is samengesteld uit SE-cijfers en CE-cijfers van leerjaar 4 (havo) of 4-5-6 (vwo). Rapportcijfers uit de onderbouw spelen geen rol bij slagen.
Wat als ik gezakt ben?
Je doet dan het hele examenjaar over (doublure), of je kunt soms via een staatsexamen alsnog je diploma halen. Veel mbo's en havo's-na-vmbo bieden ook overstapmogelijkheden — vraag bij je decaan na wat in jouw situatie past.
Verandert de regeling per jaar?
De hoofdlijnen niet, maar details (zoals de cum laude-eisen of welke vakken kernvak zijn) zijn de laatste jaren een paar keer aangepast. Check vóór je examen altijd je eigen schoolreglement en de examenblad-website voor de actuele tekst.